لیسانس علوم کامپیوتر بدون پیژامه

بعد از تاسیس موسسه‌ی کورسرا توسط خانم دفنی کولر و همکارش اندرو ان‌جی و تدتاکش توی سال ۲۰۱۲، بحث آموزش آنلاین در سطح گسترده و آزاد یا همون MOOC ها بسیار داغ شد. هرچند که از مدت‌ها قبل بهترین دانشگاه‌های دنیا، مثل MIT از کلاس‌هاشون فیلم‌برداری می‌کردن و به صورت آنلاین و غالبا رایگان و ناسودبر در اختیار همه قرار می‌دادن، ولی توی سال‌های اخیر ایده‌ای جدید که مطرح شده، و اون هم این که دانش بشری باید در به صورت آزاد و رایگان در دسترس همه باشه و خب چه بستری بهتر از اینترنت، و خب ایده‌ی درآمد زایی این موسسه‌ها، نه از طریق فروش محتوای ارائه شده بلکه به صورت ارائه‌ی مدرک و دریافت هزینه در قبال مدرک‌های ارائه شده هست.

شروع وبسایت کورسرا با شروع اولین ترم دانشگاهی من همزمان شد و کیه که دوست نداشته باشه که از بهترین استاد‌های دنیا توی بهترین دانشگاه‌ها درس یاد بگیره؟ پس از همون اول یکی دو تا کورس رو ثبت‌نام کردم و هرچند که تمامشون نکردم که مدرکش رو بگیرم، ولی ویدئو‌های آموزشیش رو می‌گرفتم و امتحان‌هام رو با نمره‌های خوب پاس می‌کردم! خیلی از بچه‌ها می‌پرسیدن که چه شکلی می‌تونم بدون شرکت توی کلاس‌ها درس‌هام رو بگذرونم. این شد مقدمه‌ای برای یه همایش دو سه ساعته در مورد آموزش آنلاین که قبلا در موردش نوشتم.

اما این صحبت‌ها برای چی هست؟ اخیرا دوست خوبم عباس توی وبلاگ سیتپور در مورد این که چه شکلی می‌تونین با پیژامه لیسانس فیزیک بگیرین، مطلب خوبی نوشته که پیشنهاد می‌کنم از دستش ندین! و خب من رو دعوت کرده که لیستی از کورس‌های مرتبط با رشته‌ی تحصیلی خودم یعنی علوم کامپیوتر یا Computer Science بسازم تا این لیست کامل‌تر بشه. قبل از این که من لیست رو درست کنم، یه نکته‌ای توی پست عباس توجه‌ام رو جلب کرد، آیا واقعا واقعا دانشگاه رفتن وقت آدم رو تلف می‌کنه؟

همون جوری که عباس گفت دانشگاه واقعا جایی نیست که فقط توش درس ارائه بشه، یا بهتر بگم نباید این طوری باشه. دانشگاه باید محل بحث و گفت‌گو و پژوهش و تحقیق باشه، اگه به تعریف لغوی university هم نگاه کنیم، به community of teachers and scholars میرسیم، که تقریبا میشه جامعه‌ای از معلمان و عالمان، نه محلی که شما صرفا برای گرفتن یه مدرک به اونجا می‌رین. ولی اگه فکر می‌کنین که درس‌ها پاس میشه و تموم میشه، شاید اره، وقت تلف کردنه.

بگذریم و برسیم به لیست کورس‌هایی که شما اگه بگذرونین باید بهتون لیسانس علوم کامپیوتر بدن، اول بگم که چارت درسی این رشته توی ایران مثل خیلی از رشته‌های دیگه خیلی مشکلات داره و متاسفانه خیلی از دروس تخصصی این رشته با دروس نسبتا مشابه رشته‌های مهندسی نرم‌افزار و IT ترکیب شده و تدریس میشه، و منظورم هم اینه که نباید خودتون رو محدود به این لیست بکنین. و نکته‌ی بعدی هم این که خوشبختانه چون بحث MOOC ها از سمت جامعه‌ی علوم کامپیوتر مطرح شده، کورس‌های متنوعی برای این رشته و به خصوص ریاضی روی سایت‌های مختلف هست.

دروس پایه

نام درس ارائه کننده
ریاضی عمومی ۱

Coursera , MIT OCW , مکتب‌‌خونه

ریاضی عمومی ۲ و ۳*

  Coursera , MIT OCW , مکتب‌‌خونه، Khan Academy

معادلات دیفرانسیل

MIT (1) , MIT (2), edX, مکتب‌‌خونه , دانشگاه تهرانKhan AcademyUCLA, Saylor

مبانی کامپیوتر

Python,مکتب‌خونهPerimeter, Stanford, Udacity, Coursera, Edx

مبانی اقتصاد مکتب‌خونه، Khan Academy (Micro), (Macro), Coursera (Micro), (Macro)

 دروس هسته

نام درس ارائه کننده
مبانی علوم ریاضی Coursera
مبانی ماتریس‌ها و جبر خطی Saylor, Coursera, Edx, مکتب‌خونه
مبانی آنالیز عددی Saylor, MIT
مبانی آنالیز ریاضی
مبانی احتمال Edx
مبانی جبر Edx, Udacity, Saylor
مبانی آنالیز ترکیبیاتی Coursera
ساختمان داده‌ها و الگوریتم Khan Academy, Coursera, Udacity
اصول سیستم‌عامل‌ها Saylor
اصول سیستم‌های کامپیوتری Coursera, MIT
نظریه‌ی محاسبه (اتوماتا) Coursera

دروس انتخابی

نام درس ارائه کننده
بهینه‌سازی خطی Coursera (1), Coursera (2)
کامپایلر Coursera, Saylor
پایگاه داده‌ها Coursera
زبان‌های برنامه‌سازی Coursera
شبکه‌های کامپیوتری Coursera, MIT
گرافیک کامپیوتری Edx, Coursera
هوش مصنوعی و سیستم‌های خبره MIT, Udacity, Edx, Saylor
ریزپردازنده‌ها و معماری کامپیوتر Coursera
رمزنگاری Coursera (1), Coursera (2)
منطق Coursera

اضافه*

نام درس ارائه کننده
Machine Learning یادگیری ماشین Coursera
Game Thoery نظریه‌ی بازی‌ها Coursera
Probabilistic Graphical Models مدل گرافی احتمالی Coursera
Gamification بازی سازی Coursera
Big Data Science دانش ابر داده‌ها Coursera

* این لیست آخری توی چارت درسی ما نیست کلا ولی درس‌هایی مثل نظریه‌ی بازی‌ها توی بعضی از دانشگاه‌ها ارائه میشه و بعضی از این درس‌ها توی رشته‌های ارشد تدریس میشه (مثل PGM) ولی دوره‌های خیلی خوبی هستند که توصیه‌شون میکنم!

از بین دوره‌های بالا، الگوریتم با رابرت سجویک از پرینستون، دوره‌ی هوش مصنوعی با هنری وینستون از MIT، رمزنگاری با دن بونه از استنفورد و ۴ کورس آخری که معرفی کردم که دو تاش از خود دفنی کولر و اندرو ان‌جی، موسسین کورسرا هستن، جزو اون‌هایی هستن که حتما توصیه می‌کنم بگیریدشون.

یه نکته‌ای هم که هست، در مورد چارت بندی ما هست، برای مثال جبر خطی و جبر خطی عددی برای ما دو درس جدا هست ولی توی اکثر کورس‌ها جبر خطی عددی یکی دو فصل از جبر خطی هست. و یا ساختمان داده معمولا همیشه با الگوریتم ارائه میشه و چیز جدایی نیست. همین طور در مورد سیستم‌های خبره، در واقع توی کورس هوش مصنوعی MIT یه جلسه صرفا در مورد Expert Systems حرف می‌زنه، به خاطر همینه که من این‌ها رو جدا ننوشتم.

در آخر هم بگم که این لیست خیلی ناقص هست و خب هر روزه کلی دوره‌ی خوب به این‌ها اضافه میشه، اگه چیزی مد نظرتون هست که از دست من در رفته، حتما توی کامنت‌ها بگین تا به لیست اضافه‌اش کنم. و اگi یه وقت حوصله کردین همچین لیستی برای رشته‌ی خودتون تهیه کنین، من رو با خبر کنین تا به انتهای این لیست اضافه‌اش کنم.

«سیاست ضد آزار و اذیت» یا «بستن دستمال به سری که درد نمی‌کنه»

هفته‌ی گذشته من برای شرکت توی همایش PYCON 2015 به تهران رفتم و آخر هفته رو در خدمت بچه‌های دانشگاه علم و صنعت بودم. با اینکه همایش خیلی خوبی بود و به خوبی برگزار شد ولی زیاد به درد من نخورد، که احتمالا من مخاطب مستقیم این همایش نبودم. اما حسابی خوش گذشت و با کلی از دوستای قدیمی دیدار کردم و با بر و بچه‌های جدیدی دوست شدم، اما چیزی که من رو آزار میداده این «سیاست ضد آزار و اذیت» هست.

ما ها معمولا وقتی جایی ثبت‌نام می‌کنیم و یا از جایی خرید می‌کنیم،‌ با کلی قوانین که اکثرا بر ضد ما نوشته شدن باید توافق کنیم. مثلا بانک، شما وقتی توی اکثر بانک‌های معمول حساب باز می‌کنین، توافق می‌کنین که اگه سیستم بانکی مشکل داشت و شما این مشکل رو گزارش ندادین، بانک می‌تونه از شما طلب خسارت کنه. و یا مثلا ISP که ازش سرویس خریداری می‌کنین، شما حق استفاده از این سرویس به عنوان HOSTING رو ندارین و یا قبل از این که حق شکایت کردن از ISP رو داشته باشین، باید پروسه‌ی مورد نظر ISP رو طی کرده باشین چون توی قراردادتون شما این مورد رو امضا کردین و این حق رو از خودتون سلب کردین.

موارد این چنینی زیاد هستن، شرکت‌ها وکلای خبره‌ای دارن که دارن پول زیادی می‌گیرن که قرارداد رو طوری تنظیم کنن که شرکتشون رو در موارد خاص نجات بدن. این موارد حتی در قراردادهای استخدامی هم زیاد هست. در مورد این‌ها ما فقط می‌تونیم اطلاع‌رسانی کنیم و به نهاد‌های متولی گزارش بدیم. چون من نمی‌تونم بدون تلفن‌همراه به کارهام برسم و یا حساب بانکی نداشته باشم. آخر سر با امید این که برای ما مشکلی پیش نمی‌آد امضا می‌کنیم و خلاص.

اما در مورد همایش PYCON امسال، یک «سیاست ضد آزار و اذیت» به این همایش اضافه شده که به گفته‌ی برگزارکننده‌های همایش، گرفته شده از Google Anti-Harassment Policy که گوگل برای برگزاری رویداد‌هاش استفاده می‌کنه. اما چرا این «سیاست ضد آزار و اذیت» خودش باعث آزار من و عده‌ای دیگه شده؟ خیلی ساده هست. اگه خط اول همون سیاست گوگل رو بخونین، می‌خواد به همین سوال پاسخ بده.

چرا گوگل برای خودش سیاست ضد آزار و اذیت داره؟ چون که این مورد توی رویدادهاش معمول بوده.

اما سوال اصلی اینه که مگه تا حالا موردی داشتیم توی همایش‌های جامعه‌ی کاربری نرم‌افزار آزاد و متن‌باز که کسی آزار و اذیت دیده باشه که ما بخوایم براش سیاست تدوین کنیم؟ در حالی که گوگل هم معتقده که این مورد خیلی معمول بوده که نیازمند تدوین یه سیاست خاص برای خودش شده. و خب نکته‌ی بعدیش اینه که PYCON توسط جامعه‌ی کاربری پایتون که مفتخرن بدون هیچ وابستگی به سازمان خاص و به صورت غیرانتفاعی برگزار میشه. نه توسط یک شرکت انحصاری و غول تکنولوژی یا یک بانک، یا یک ISP یا شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات تلفن‌همراه!

برگزار کننده‌گان تعدادی از اعضای جامعه‌ی کاربری بودند که بدون هیچگونه وابستگی به سازمانی خاص، به صورت کاملا غیرانتفاعی موفق به برگزاری این کفرانس شدند.

حالا چند تا رویکرد در قبال این سیاست هست، عده‌ی زیادی از افراد اصلا از وجود همچین سیاستی اطلاع ندارن و خیلی خوش خرم می‌آن خوش می‌گذرونن و می‌رن. عده‌ی کمی هستند که این سیاست رو می‌خونن، وجودش رو غیر ضرروری و باعث آزار و اذیت می‌دونن و ترجیح می‌دن که توی این رویداد شرکت نکنن. و بقیه مثل من این سیاست رو می‌خونن، با وجودش مخالف هستن ولی همون طور که با خیلی قوانین دیگه مخالف هستن توی این رویداد شرکت می‌کنن.

به نظر من این سیاست مصداق دقیق ضرب المثل «سری رو که درد نمی‌کنه، دستمال چرا ببندیم» هست. اگه روزی اومد، که من با آشنایی که از جامعه‌ی خودمون دارم مطمئنم به این زودیا نمی‌آد، که این سیاست مصداق داشت، خیلی عالی، ازش استفاده می‌کنیم ولی در حال حاضر این سیاست فقط باعث دلخوری و گلایه‌ی افراد میشه. اگه تا حالا اعتراضی بهش نشده، به خاطر اینه که غالبا این رو نمی‌خونن.

بهتره این سیاست رو بزاریم توی گوگل داکس فعلا خاک بخوره و اگه روزی احساس کردیم که بهش نیاز داریم، در مرحله‌ی اول محتویاتش رو با توجه به مشکل معقول‌تر کنیم با توجه به این نکته‌ی مهم که ما یک شرکت تجاری نیستیم که بخوایم تمام حقوق رو برای خودمون حفظ کنیم و اون موقع ازش استفاده کنیم.

پا نوشت: این مطلب، صرفا جنبه‌ی عمومی داره و چیزی از زحمت‌های زیادی که تک تک برگزارکننده‌های PYCON کشیدن کم نمی‌کنه.

پا نوشت ۲: این سیاست رو می‌تونین از اینجا مطالعه کنین.